EEN GEDEELD BEGRIP

Waarom · Boek 1 · Pagina 18

Onderzoek toont aan hoe ineffectief professionele ontwikkeling vaak is. Veel van deze analyses zijn gericht op de organisatie of systemen, maar er is veel minder aandacht voor de psychologie van de individuele leraar – de cognitieve wetenschapsbril die we wel hanteren om naar het leerproces van leerlingen te kijken. Doorlooptijden bieden psychologische inzichten die leraren helpen om het begrip van een techniek echt deel van zichzelf te maken, evenals een communicatieve dynamiek die leidt tot een gedeeld perspectief. Het geven en ontvangen van feedback – denk aan coaching en lesobservaties – kan een delicate aangelegenheid zijn. Doorlooptijden bieden hiervoor een ingenieuze oplossing die vertrouwen opbouwt in plaats van afbreekt.

## COMMUNICATIE VIA DRIE PUNTEN

Feedback is een belangrijk onderdeel van het leerproces, zeker wanneer het het uitvoeren van een vaardigheid betreft. Een feedbackgesprek blijft echter lastig om te voeren, ondanks onze beste bedoelingen. In tegenstelling tot wat we normaal gesproken denken, is oogcontact hier het probleem.

Feedback richten op een collega zal altijd persoonlijke gevoelens en reacties oproepen. Doordat beide personen naast elkaar zitten, hebben ze een gemeenschappelijke visuele focus (het Doorlooptje), en maken ze hun opmerkingen via deze focus. De toon wordt anders, vriendelijker. Zo wordt het noodzakelijke niveau van objectiviteit voor effectieve feedback gemakkelijker bereikt.

In deze veelvoorkomende situatie wordt alle feedback persoonlijk, ook als het niet zo bedoeld is – hij wordt immers recht in iemands gezicht uitgesproken.

Binnen deze dynamiek is alle communicatie gericht op een derde punt – de gedeelde visualisatie. Er zit nu afstand tussen de boodschap en de boodschapper. Feedback gaat nu over het lesgeven en niet over de leraar zelf.

_Eric Lunzer_ - "Iedereen kijkt naar beneden, naar wat er staat. Interacties zijn daarom objectgericht in plaats van persoonsgericht."

## GEDEELD BEGRIP

De principes van de driepuntscommunicatie zijn ook toepasbaar in groepssituaties. Het externaliseren van ideeën in de publieke sfeer beïnvloedt de communicatie, zodat de politieke spelletjes die mensen vaak spelen vermeden worden. Door het commentaar te richten op de visualisatie kunnen al te subjectieve reacties worden voorkomen. Zo’n visualisatie voorkomt dat ieder zijn gedachten baseert op zijn eigen persoonlijke – en vaak onbevraagde – interpretaties, en biedt in plaats daarvan een focus die het denken van alle groepsleden verbindt. Zo ontstaat snel een haast tastbaar, gedeeld groepsbegrip.

In zijn boek _Visual Teams_ benadrukt David Sibbert waarom het belangrijk is om een gemeenschapsgevoel te creëren. Tijdens een uitbarsting van initiatieven en innovaties kunnen mensen het lastig vinden om de stortvloed van informatie een plek te geven. Op dergelijke momenten werken aan een gedeeld teambegrip voorkomt deze fragmentatie. Mensen moeten niet alleen lezen of horen over visies, maar ze ook zien.

Een dergelijke gemeenschappelijke focus en perceptie hebben aanzienlijke voordelen wanneer ze worden toegepast op coachings- en observatiesituaties. In een technische context – zoals bij coaching op instructie – worden ze zelfs essentieel. Verderop, in het _Hoe?_-deel van dit boek, vind je een Doorlooptje van vijf stappen met de titel **Observaties**, waarin deze principles worden toegepast.

# INDIVIDUEEL LEREN

Onze lichamen blijken het lastig te vinden om echte en ingebeelde ervaringen te onderscheiden. Barbara Tversky (2019) toont dat het kijken naar handelingen of weergaves daarvan spierreactions oproept bij de kijker.

De storyboardstructuur van de Doorloopjes kan lezers de overtuigende illusie geven dat ze de geïllustreerde handelingen zelf uitvoeren. Dit biedt een behoorlijk voordeel bij het leren en onthouden van handelingen waaruit de techniek bestaat.

Cognitief psychologen Fiorella en Mayer hebben een boek geschreven over de kracht van productief leren (2015). Zij definiëren dit als ‘actief de stof proberen te begrijpen, om deze te kunnen toepassen in nieuwe situaties’. Door de Doorloopjes contextvrij te maken, moedigen we de lezer aan om hun lesstof in een vacuüm te bekijken. Door zich in de verbeelding zo’n vertrouwd plaatje voor te stellen, loopt de leerlab de oefening in gedachten al door. Zo hebben ze ook iets weg van de mentale oefeningen die sporters gebruiken om zich voor te bereiden op een wedstrijd.

_NANCY DUARTE_ - "Een presentatie die een gemeenschappelijke basis legt, heeft het potentieel om een grote groep mensen te verbinden aan een gezamenlijk doel."

_MICHAEL GRINDER_ - "Wanneer de inhoud gevoelig ligt, is de boodschapper beter af door het te visualiseren – het derde punt in de communicatie."