KERNCONCEPTEN BIJ LEESVAARDIGHEID

Waarom · Boek 3 · Pagina 34

Het Leestouw is een beeldende metafoor van dr. Hollis Scarborough, die zij voor het eerst gebruikte in een publicatie voor ouders en leraren in 1992. Elke component kan afzonderlijk worden besproken, maar in werkelijkheid zijn ze interactief en werken ze samen. Ze liggen in lijn met de factoren die voorspellend zijn voor de ontwikkeling van leesvaardigheid, zoals beschreven in Scarboroughs meta-analyse uit 1998. Het Leestouw wordt al jaren gebruikt als onderdeel van professionele ontwikkeling voor leraren, omdat de inzichten nog steeds helder en accuraat zijn.

## EEN DEFINITIE VAN GOED LEZEN

Het belangrijkste doel van leesvaardigheid is de betekenis van een tekst kunnen duiden. Ondanks de ogenschijnlijke eenvoud van dit doel, is de reikwijdte van de kennis en vaardigheden die hiervoor nodig zijn onvoorstelbaar groot. Scarboroughs Leestouw verdeelt de ontwikkeling van leesvaardigheid in twee essentiële aspecten: woordherkenning en taalbegrip. Beide zijn complexe samenstellingen van verschillende componenten, die meer en meer verweven raken naarmate de leesvaardigheid zich ten gevolge van onderwijs en ervaring door de jaren heen ontwikkelt. Hoewel de componenten van woordherkenning en taalbegrip afzonderlijk worden beschreven in het Leestouw, werken ze samen en ontwikkelen ze zich ook in samenhang.

## WOORDHERKENNING

Woordherkenning is de vaardigheid om de tekens op een pagina te identificeren, deze te koppelen aan de gesproken woorden die ze representeren en er vervolgens de betekenis van te begrijpen. Woordherkenning bestaat uit de volgende onderdelen:

* Fonologisch bewustzijn | Gesproken taal bestaat uit klankenreeksen die kunnen worden onderverdeeld in brokken van verschillende grootte. Fonologisch bewustzijn is ons vermogen om deze brokken geluid te identificeren en te onderscheiden. Deze brokken kunnen hele woorden, lettergrepen of fonemen zijn (de kleinst onderscheidbare stukjes geluid in gesproken taal). * Decoderen | Lezers moeten de systematische verbanden tussen letters (of groepen letters) en fonemen leren en kunnen toepassen om woorden op een pagina te identificeren. Het leggen van deze verbanden maakt het mogelijk om de uitspraak van woorden af te leiden en te matchen met gesproken woorden die de lezer in zijn vocabulaire heeft. Het patroon van deze overeenkomsten in het spellingsysteem van een taal (orthografie) wordt geleerd door ervaring met decoderen in een proces dat orthografisch leren wordt genoemd. * Beeldherkenning | Om de cognitieve capaciteit vrij te maken die nodig is voor begrijpend lezen, moeten woorden automatisch worden herkend. Bekende woorden die herhaaldelijk worden gedecodeerd, worden geautomatiseerd en daarmee onderdeel van het woordbeeldlexicon van de lezer.

## TAALBEGRIP

Taalbegrip is het vermogen om betekenis te geven aan de woorden op een pagina zodra ze zijn herkend. Het is afhankelijk van de volgende componenten: * Achtergrondkennis | Tekstbegrip is afhankelijk van de kennis die de lezer heeft over de feiten en concepten, die in een tekst worden besproken. * Vocabulaire | Ervaren lezers maken gebruik van de omvang van hun woordenschat (hoeveel woorden ze kennen) en de diepte daarvan (de rijkdom van de verbindingen tussen woorden en de verbanden tussen woorden en achtergrondkennis). * Taalstructuren | Woorden vallen op hun plek door de structuur die aan een tekst gegeven wordt door interpunctie, zinsconstructie en woordvolgorde binnen een zin (syntaxis). * Verbaal redeneren | Begrijpend lezen vereist dat de lezer verder gaat dan de letterlijke betekenis van teksten, waarbij hij de informatie uit de tekst tot zich neemt, figuurlijk taalgebruik begrijpt en achtergrondkennis gebruikt. Het verbaal redeneren ondersteunt het geïntegreerde mentale model van de situatie die in de tekst wordt beschreven. * Kennis van tekstconventies | De manier waarop teksten worden georganiseerd draagt bij aan hun betekenis. De organisatie van pagina’s in een boek, de functie van subkoppen en de conventies met betrekking tot genre zijn voorbeelden van zaken die betekenis geven.

Stap 1: Stap 1

  1. Stap 2
  2. Stap 3
  3. Stap 4
  4. Stap 5

Maak gratis een account aan om alle stappen te zien.